De Nederlandse hypotheeksector is in enkele jaren tijd totaal op z’n kop gezet. Deels vanwege de kredietcrisis, maar ook door de roep van consumenten en overheid om meer transparantie en lagere kosten. Het banksparen is hét symbool van deze ontwikkeling.
Steeds meer Nederlanders sparen voor de aflossing van hun hypotheek in een bankspaarproduct, met alle fiscale toeters en bellen die voorheen alleen aan dure verzekeringsproducten waren voorbehouden.
Storm liep het niet bij de introductie van de eerste bankspaarproducten. Onbekend maakt onbemind. Daarbij was er voor tussenpersonen minder aan dit product te verdienen, wellicht ook een verklaring. Terwijl de totale hypotheekmarkt krimpt, groeit echter het banksparen, stelt Erica Blom, directeur van Delta Lloyd Bankengroep. „Op de hypotheekmarkt hebben bankspaarproducten inmiddels een marktaandeel van 29 procent veroverd.”
Belangrijk bij banksparen is volgens Bavelaar wel dat consumenten niet alleen naar de keuze van de hypotheek kijken, maar ook naar hun testament. Dit speelt met name bij samenwoners. Als een van beiden komt te overlijden, gaat de helft van de opgebouwde waarde op de bankrekening naar de nabestaanden. Als er geen testament is, betekent dit veelal dat dit deel naar de ouders van de overledene gaat. Bij een spaarhypotheek speelt dit probleem niet, omdat de begunstigde hier duidelijk is bepaald.
Banksparen is in veel gevallen goedkoper dan hypotheken met een spaar- of beleggingsverzekering. Omdat er geen verzekeringskosten aan te pas komen én er nauwelijks provisie in het product zit verwerkt. Provisie is de beloning van de tussenpersoon/adviseur die bij het aangaan van een hypotheek bemiddelt.
„Voor de intermediair die voor zijn inkomsten afhankelijk van provisies is, is het bankspaarproduct minder interessant dan de spaarhypotheek waarop meer provisie wordt ontvangen”, bevestigt Ron Bavelaar, directeur van adviesketen De Hypotheekshop. „Een zoveelste bewijs dat het provisiestelsel niet klopt.”
De vrees was dan ook dat onwil van tussenpersonen een belangrijke drempel zou opwerpen voor het succes van deze producten, die de politiek juist mogelijk had gemaakt om consumenten een aantrekkelijk alternatief voor verzekeren te geven. Volgens directeur Blom viel de discussie over provisie bij de bankspaarproducten overigens nog mee. „Dit speelt minder bij hypotheken en meer bij lijfrenten, waarbij er met banksparen een pensioenkapitaal wordt opgebouwd.”
Daarbij komt dat het hele provisiestelsel onder druk staat. De trend is dat adviseurs zich met een uurtarief laten belonen. Nu dat steeds meer gebeurt, zal volgens Blom banksparen een extra impuls kunnen krijgen. Al is de groei tot nu toe ook al aanzienlijk. Vorig jaar startte Delta Lloyd met de ZekerPlusHypotheek, een van de eerste bankspaarhypotheken. Het product kreeg in 2008 de prijs Product van het Jaar, een initiatief van De Telegraaf/OverGeld, en is inmiddels goed voor ruim eenderde van alle hypotheken die Delta Lloyd verstrekt, aldus Blom. In twee jaar tijd een indrukwekkende opmars, zonder twijfel ook mede dankzij de ophef over de hoge kosten van beleggingshypotheken en de roep om meer transparantie.
Die transparantie uit zich onder meer in het feit dat banksparen op zich heel simpel is, met aan de ene kant een hypotheek en aan de andere kant een spaarrekening waarop elke maand geld wordt gestort. Dat moet dan in dertig jaar uitgroeien tot een kapitaal waarmee de hypotheek kan worden afgelost. Op zich zouden consumenten zulke producten goed met elkaar kunnen vergelijken.
De geblokkeerde rekening van het bankspaarproduct – een beetje te vergelijken met een langjarig deposito – moet wel aan dezelfde fiscale eisen voldoen als de verzekeringsproducten waarmee het concurreert. Dat drijft de kosten wel enigszins op, maar de eerste vergelijkingsonderzoeken bevestigen dat banksparen veelal goedkoper is dan de verzekeringsvariant. Zeker als er op de geblokkeerde rekening simpelweg wordt gespaard.
Er is ook een variant waarbij er op de geblokkeerde rekening wordt belegd. Voor deze manier van banksparen zijn er echter nog weinig producten. Wellicht heeft dat te maken met de beurscrisis en de forse kritiek op de verzekeringsvariant: de beleggingspolissen. Ook bij Delta Lloyd doen ze nog niet aan ’bankbeleggen’, aldus Blom.
Net als voor de spaarhypotheek waarbij het aflossingskapitaal via een spaarverzekering wordt opgebouwd, is de rentevergoeding bij banksparen gelijk aan de hypotheekrente die de klant betaalt. Dat biedt bescherming tegen een oplopende rente.
Bron: telegraaf